„Wszystko będzie dobrze. — Ona odpowiadała — Jestem zupełnie spokojna. — Mogła się uśmiechać tylko częścią twarzy, mięśnie policzkowe w drugiej były rozdarte do ogniska ropy z początku próbowano się przebić od środka. Tym razem wymieniliśmy nasze hasła bardziej fachowo; wiedzieliśmy, że trzeba udawać. Udawaliśmy, że wszystko będzie dobrze i nie ma się czego obawiać. Założą jej dren pod policzkiem (sterczał potem ze skroni) — jest więc zupełnie spokojna. Trzeba się było nauczyć tych nowych formułek, umieć je wymawiać w krytycznych momentach. Rehabilitować siebie wobec świata i świat wobec siebie. Znać swój rodzaj istnienia. Nakładano jej maskę; po kilku sekundach czułem, jak pierścionek z kameą coraz słabiej uwiera mi rękę, i słyszałem głos profesora — Pan narzeczony uprzejmie opuści salę.
Wszystko było dobrze. Sądziłem tylko, że miało być inaczej. Nie przypuszczałem, że życie będzie aż tak wycelowane we mnie — właśnie we mnie. Byłem stworzony na obserwatora, tymczasem nie bez przerwy na muszce. Nie ma wtedy możliwości poznania. Czy poznawałem życie w latach wojny A później, w powojennych latach, kiedy nie wątpiłem o niczym i wszystko wiedziałem Wszystko wiedziało o mnie. A kiedy po raz pierwszy wysiadłem na Gare Montparnasse i zobaczyłem miastogwiazdę, które przez dwadzieścia lat karmiło mnie pasją do świata — po pierwszych stu krokach zaczęło się między nami dziać coś dwuznacznego, od razu poczułem na sobie ów kamienny wzrok i odgadłem, że znowu tak się skończy będę zdemaskowany przez tę obojętność. I mówiłem cudowne miasto. Tak trzeba się bronić — właśnie takimi słowami. Wbrew kompromitacjom ratować kwóJ honor wobec stanu rzeczy; stosować niemal gimnastyczne zabiegi, aby osiągnąć sportową giętkość, która w chwili zderzenia uchroni przed“(9)